
'In Tarwewijk leef je zeven jaar korter'; De aanleiding
NRC.NEXT
24 juni 2014 dinsdag
Section: weten; Blz. 2
 Marleen Luijt
Dat stond vorige week op de site van de regionale omroep RTV Rijnmond 
Wie in de wijk Tarwewijk in Rotterdam-Zuid woont, overlijdt gemiddeld zeven jaar eerder dan iemand uit de wijk Nesselande, in het noorden van Rotterdam. Dat meldt de regionale zender RTV Rijnmond op dinsdag 17 juni in een televisie-item en in een artikel op de site. Daar staat: ,,In Nesselande worden mannen gemiddeld bijna 81 jaar, terwijl in de Tarwewijk mannen de 74 jaar niet halen." Ook onder vrouwen is er een verschil in levensverwachting. Huisarts Nabil Bantal wordt geciteerd, hij werkt in de gezondste en ongezondste wijk. Hij verklaart: ,,In Nesselande ben je aan het leven en in Zuid aan het overleven." 
De bron voor deze stelling is de lezing Lang leven in Rotterdam, die op 28 mei gehouden werd door hoogleraar Lex Burdorf van de Erasmus Universiteit Rotterdam. De lezing ging over de gezondheid van Rotterdammers en vooral over de enorme verschillen tussen mensen uit verschillende wijken. 
Daar lijkt het wel op. Het is al eerder wetenschappelijk vastgesteld dat mensen met een lagere sociaal-economische status eerder overlijden. Dat liet bijvoorbeeld een publicatie in The New England Journal of Medicine uit 2008 zien. In 22 landen in Europa hebben armere mensen een kortere levensverwachting. 
Anton Kunst, hoogleraar sociale epidemiologie van het Amsterdams Medisch Centrum, verbaast zich hier niet over. Hij onderzocht de gezondheidssituaties in de veertig Nederlandse 'aandachtswijken' (voorheen: Vogelaarwijken). Conclusie: mensen in deze wijken hebben vaker gezondheidsproblemen en leven gemiddeld vijf jaar korter dan mensen uit andere wijken. 
Burdorf vond een verschil van zeven jaar, meer dus dan de tot nu toe algemeen bekende vijf jaar. Het RIVM vindt dat heel plausibel. ,,Burdorf heeft een andere statistische methode gebruikt om op basis van kleine getallen toch goede uitspraken te kunnen doen", vertelt Fons van der Lucht. Hij is afdelingshoofd Volksgezondheid Toekomst Verkenningen binnen het RIVM en kent het Rotterdamse onderzoek. Van der Lucht: ,,Als je meer inzoomt, worden de groepen homogener en de verschillen dus extremer." 
Hoogleraar Burdorf, die al jaren onderzoek doet naar de Rotterdamse volksgezondheid, laat weten dat hij met collega's de sterftecijfers van het CBS heeft gekoppeld aan de postcodes in Rotterdam. Vooraf hebben ze buurten met dezelfde kenmerken (onder meer opleidingsniveau) samengevoegd en vervolgens de levensverwachting per wijk berekend. ,,We konden de levensverwachting al per 50.000 mensen berekenen, maar het is nieuw dat we het ook op wijkniveau kunnen, per 5.000 mensen." 
Waaróm ga je eerder dood als je in de Tarwewijk woont? En kun je je levensverwachting oprekken als je verhuist naar Nesselande? 
Er zijn veel verschillende verklaringen. De meeste invloed heeft het opleidingsniveau. Wie lager is opgeleid, rookt meer (scheelt 1,5 jaar), heeft geen werk of fysiek zwaarder werk, houdt er een ongezondere levensstijl op na, woont in slechtere huizen en buurten en voelt zich geen baas over z'n eigen leven. Het idee daarachter is: het niet behalen van diploma's of het niet vinden van werk veroorzaakt negatieve stress. Je zelfvertrouwen daalt met elke tegenslag. Burdorf doet nu onderzoek naar de veerkracht van mensen. 
Roken valt makkelijk te meten, alle andere verklaringen zijn veel lastiger. De deskundigen zijn het erover eens dat ze allemaal je levensverwachting beïnvloeden, maar in welke mate is onbekend. 
De levensverwachting in Tarwewijk is dus korter vanwege de mensen die er wonen, en minder door de wijk. Burdorf stelt dat zo'n 5,5 jaar te verklaren valt door de mensen zelf, en 1,5 jaar door de wijk (bijvoorbeeld minder groen). Verhuizen heeft daarom weinig invloed. 
RTV Rijnmond meldde dat mensen in Tarwewijk korter leven dan in Nesselande. Dat was gebaseerd op onderzoek door hoogleraar Lex Burdorf. Zowel zijn bevinding dat mensen met een lagere sociaal-economische status eerder overlijden als het verschil van zeven jaar, wordt door andere deskundigen onderschreven. We beoordelen de stelling daarom als waar. 
 